Kariyer ve Psikoloji
- Tülay CEYHAN
- 10 Şub
- 2 dakikada okunur
İş hayatında yaşadıklarımız neden sadece işle ilgili değil?
Kariyer çoğu zaman dışarıdan bakıldığında özgeçmiş satırlarından, unvanlardan ve başarı hikâyelerinden ibaret gibi görünür. Oysa iş hayatında yaşanan birçok zorluk, doğrudan psikolojik süreçlerle ilişkilidir. Motivasyon kaybı, kararsızlık, tükenmişlik, özgüven eksikliği ya da sürekli “yetemiyorum” hissi, çoğu zaman işin kendisinden değil, kişinin iç dünyasında yaşadıklarından beslenir.
Bu yüzden kariyeri yalnızca planlama, hedef ve performans üzerinden değil, psikoloji üzerinden de okumak gerekir.
Kariyer Kararlarının Görünmeyen Yüzü
Bir işi seçerken ya da değiştirmeyi düşünürken verdiğimiz kararların büyük bir kısmı mantıksal değil, duygusaldır. “Bu iş bana güven veriyor”, “Burada kendimi yetersiz hissediyorum” ,“Değişmek istiyorum ama korkuyorum” gibi cümleler, kariyer kararlarının merkezinde yer alır.
Ancak çoğu zaman bu duygular bastırılır ve rasyonel gerekçelerin arkasına saklanır. Oysa bastırılan her duygu, bir süre sonra kariyerde tıkayıcı bir faktöre dönüşür.
Kariyer Kaygısı Neden Bu Kadar Arttı? Kariyer ve Psikoloji
Günümüzde kariyer kaygısının artmasının birkaç temel nedeni vardır:
İş güvencesinin azalması
Sürekli değişen meslekler
Sosyal medya üzerinden yapılan karşılaştırmalar
“Geç kalıyorum” hissi
Başarının sürekli görünür hâle gelmesi
Bu koşullar altında kişi, kendi hızını ve ihtiyaçlarını göz ardı ederek başkalarının yoluyla kendini kıyaslamaya başlar. Bu da zamanla anksiyete, yetersizlik ve tükenmişlik hissini beraberinde getirir.
Tükenmişlik: Sadece Çok Çalışmak Değil
Tükenmişlik çoğu zaman “çok çalışmanın” sonucu gibi düşünülür. Oysa asıl neden genellikle şudur:
Anlam bulamamak
Sürekli kendini kanıtlamak zorunda hissetmek
Sınır koyamamak
Takdir edilmemek
Kontrol duygusunu kaybetmek
Kişi yaptığı işe yabancılaştıkça, enerji sadece fiziksel olarak değil, duygusal olarak da tükenir. Bu noktada kariyer, besleyen bir alan olmaktan çıkar; tüketen bir yük hâline gelir.
“Yeterince İyi Değilim” Hissi Kariyeri Nasıl Etkiler?
Birçok yetkin ve başarılı insan içten içe şu duyguyla yaşar: “Bir gün herkes aslında yeterli olmadığımı fark edecek.” Kariyer ve Psikoloji
Bu duygu, psikolojide sıklıkla yetersizlik algısı ya da sahtekâr sendromu olarak tanımlanır. Sonuçları ise şunlar olabilir:
Fırsatları erteleme
Kendini geri çekme
Aşırı çalışma
Hata yapmaktan kaçınma
Bu durum, kariyeri ileri taşımak yerine tanımadan kariyeri yönetir; kişiyi sürekli aynı yerde tutar.
Kariyerde Sınır Koyamamak
Psikolojik olarak sınır koymakta zorlanan kişiler için kariyer hayatı oldukça yorucudur. “Hayır” diyememek, fazla sorumluluk almak, sürekli ulaşılabilir olmak; kısa vadede fedakârlık gibi görünse de uzun vadede motivasyon kaybına neden olur.
Sağlıklı bir kariyer, sağlıklı sınırlarla mümkündür. Çünkü sınır koymak, ilgisizlik değil; kendine saygıdır.
Kendini mi?
Kariyer psikolojisinin belki de en temel noktası şudur: Kendini tanımadan yapılan her kariyer planı eksik kalır.
Seni ne motive ediyor?
Ne seni tüketiyor?
Hangi ortamda daha üretkensin?
Belirsizlikle mi, düzenle mi daha iyi çalışıyorsun?
Bu sorulara verilen cevaplar en az CV kadar belirleyicidir.
Kariyer & Psikoloji Dengesi Neden Önemli?
Çünkü kariyer, hayatın büyük bir bölümünü kaplar. Psikolojik olarak iyi hissetmediğin bir kariyer zamanla yaşam kalitesini de düşürür.
Başarılı bir kariyer; yalnızca ilerlemek değil, ilerlerken kendini kaybetmemektir.
Sonuç
Kariyer sadece dış koşulların değil, iç dünyanın da yansımasıdır. Bu yüzden iş hayatında yaşanan her sorunu “daha çok çalışarak” çözmek mümkün değildir.
Bazen durmak, fark etmek ve kendine dürüst olmak, en güçlü kariyer hamlesidir.
Yorumlar